Smoky Dağları

[Siyabend]

Yılda dokuz milyon ziyaretçi ağırlayan Büyük Smoky Dağları Ulusal Parkı görkemiyle insanoğluna doğayla bir arada var oluşa ilişkin ipuçları sunuyor.

Herhalde adına bu kadar yakışan, adıyla bu kadar uyumlu başka bir dağ yoktur. "Büyük Smoky (Dumanlı) Dağları": Bu sözcükler, nefes alıp veren ağaçların üstünden süzülen sisi, bir şelaleden yükselen buğuyu, güneydeki havanın ılık yumuşaklığını çağrıştırıyor. Belki de ev yapımı viski eşliğinde mangalda pişirilmiş baharatlı etlerin o keskin tadını... Ama bu şiirsel tanımlamayı kim bulduysa, adı tarihin tozlu sayfalarında yitip gitmiş. Bazıları –bir dönemler alev alev yanan ve artık sönmüş olan binlerce Kızılderili ateşinden çıkan dumanın bu yaşlı zirvelerin üzerine bir perde gibi çökmesi nedeniyle– bu adın Cherokee dilinde mavi anlamına gelen shaconage sözcüğünden geldiğini düşünüyor.

Büyük Smoky Dağları Ulusal Parkı'nın destekçileri parkın niteliklerini överken gerek yabanıllığını ("ABD'nin doğu topraklarında el değmemiş son büyük orman") gerekse medeniyete yakınlığını ("ABD nüfusunun üçte birinden fazlası, arabayla bir gün içinde ulaşabiliyor") dile getiriyor. Özellikle 441 No.lu Karayolu'nda Gatlinburg'un içinden geçip, yolun iki yanında duvar gibi yükselen otellerin, büfelerin ve tişört satılan dükkânların arasından parkın en işlek kapısına doğru adım adım ilerlerken, çözülmesi olanaksız bir çelişki beliriyor. Nasıl oluyor da bu tür bir yer Kuzey Amerika'nın doğu kesimindeki en yeşil yaşam alanları ve en muhteşem dağ manzaralarını barındırıyor?

Ama parka girildiği an –441 No.lu Karayolu, park içinde gür yapraklardan meydana gelen bir tünel gibi ilerliyor– bambaşka bir dünyaya adım atıldığı ortaya çıkıyor. Tennessee–Kuzey Carolina sınırı boyunca uzanan ve 2100 kilometre karelik bir alanı kaplayan park, batıda yer alan Yosemite Ulusal Parkı gibi büyük parklara kadar geniş bir alana yayılıyor. Ancak, Ansel Adams'ın çalışmalarını andıran manzaraların peşinde olan ziyaretçiler hayal kırıklığına uğrayabilir. Burada ne buzullar ve gayzerler, ne de nefes kesen kanyonlar var. Bir zamanlar Horace Kephart adlı bir gezginin yazdığı gibi, "Bu topraklarda yeryüzünün kaburga veya omurgaları açıkta değil. Çıplak bir kaya bile çok ender görülüyor".

Bu yaşlı dağlar canlı, yemyeşil bir halıyla kaplı. Smoky Dağları engin zenginliğini, değeri tam olarak yeni yeni anlaşılmaya başlanan hayvan ve bitki çeşitliliğine borçlu. 1997'den beri araştırmacılar, doğabilimciler ve sivil gönüllüler birleşerek, parkta mevcut tüm türleri tanımlayıp sınıflandırmak için bir define avı başlattı. Bu araştırma, Kuzey Amerika'da şimdiye dek gerçekleştirilen en iddialı ve en uzun soluklu çalışma.